"Spor, dünyayı değiştirecek güce sahiptir ve çok az şeyin sahip olduğu birleştirici güce..."

ÜSSK - BİR TAKIMDAN DAHA FAZLASI...
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam25
Toplam Ziyaret70965
Takip Ediniz
    https://www.facebook.com/uskudarsusporlari

ERSİN SÜEREN

ERSİN SÜEREN
sueren11050@yahoo.com
476 YIL SONRA PREVEZE GERÇEĞİ( Bölüm 2)
02/10/2014
 476 YIL SONRA PREVEZE GERÇEĞİ( Bölüm 2)
Preveze Sahnesi Perde Arkası:
Cenova ve Venedik Osmanlıyla yakın ticari ilişkileri olan Osmanlının başkenti İstanbul’da bir hayli işyeri açmış birbirlerini hiç sevmeyen rakip iki ayrı Hıristiyan şehir devletiydi. Floransaysa Fatih Devrinden beri İtalyan şehir devletlerini zayıflatmak için Osmanlıya askeri teknoloji aktarıyordu. Örneğin top yapımı için gerekli kalay madeni ithalatı Cenova’nın tekelinde olup İngiltere’den alınıp Osmanlıya satılıyordu. Venediğin İtalyan devletleriyle dostluğu yoktu. İspanyollar İtalyanları sevmezdi. Fransa ise kara sınırları ile komşu olduğu V.Charles’in İmparatorluğunu Akdenizde güçlenmesini asla istemiyordu. Andrea Doria V.Charles’i almak için Barselona’ya giderken Fransız kadırgaları 60 mil onları izlemiştir. Doria V.Charles’ı alıp Cenova’ya dönerken 12 Fransız kadırgası İmparator V.Charles’ın forsunu selamlamamış ve tehlikeli biçimde Cenova kadırgalarına yaklaşınca Doria Fransız gemilerini top ateşi ile uzaklaştırmıştır. Fransız  Deniz Kuvvetleri Komutanının kardeşi St.Blanchard’ın bulunduğu 2 kadırgayı zaptedince diğer Fransız gemileri Doria’nın gemilerine ateş açıp tahribat vererek kaçmışlardır. Papa III. Paola Savoi dükasından şüphelenerek Nis’e girmemiştir. I.Francois’da şehrin dışında beklemiştir.  Taraflar birbirlerini görmeden l0 yıllık mütarekeyi zorla yapmışlardı. Venedik ise V.Charles’in İspanyasına zerre kadar güvenmiyordu.   Savaşın en kızgın anında denizde Osmanlı filosu ile yalnız başına kalacağı şüphesi içinde idi. Venedik senatosu muharebe taraftarı iken l0’lar meclisi Osmanlı ile kara hududu olduğu ve ticaretinden dolayı savaşa karşı idi. Andrea Doria’ya gizliden muharebe emri veren l0’lar meclisi kendi amiralı Capello’ya bu emri vermemiştir. Grimano ve Capello, Doria için zorla birleşmişlerdir. Genovalı Doria’nın kumandası altına girmek Venedikli Capello için çok zor bir durumdu. İşte, ’Mukaddes İttifak’ adı altında yelken açıp Barbaros’un komutasındaki Osmanlı donanması ile hesaplaşacak ortaklar bunlardı.
Preveze, Güney-Doğu Adriyatiğin geniş Arta körfezinde, o zamanlar sahilinde ufak bir kale ile Osmanlı istihkamları olan küçük bir sahil kasabasıdır. Gemilerin barınması için son  derecede müsait olan körfezin girişi takribi 3500 metre genişliğinde ve güneye doğru kavislidir. Dar ve kavisli bir su geçidinde dar açı apaz ve pupa seyrinden başka bir yelken seyrine müsait olmayan zamanın yüksek güverteli , çok su çeken, bol toplu, ağır Atlantik kalyonları için bu geçidi geçmek son derecede güç ve tehlikeli olduğu gibi, az su çeken kürekli kadırgalarında bu geçidi geçseler bile sınırlı top ve cephane güçleri ile  yiyecek ve su stoklarına güvenerek karşıt donanma ve sahil istikam gücü ile savaşı kabul etmeleri hemen hemen telef olmaları anlamıyla eş-değerdi. Barbaros emrindeki Osmanlı donanması ile Prevezeye geldiğinde birleşik hıristiyan donanması Korfu’daydı. Dolayısıyla Osmanlı donanması her deniz kuvvetinin kendini rahatça muhafaza ve müdafaa edebileceği geniş Arta körfezine  sorunsuz olarak yerleşti. Artık Osmanlı kara istihkamları altında kıçtan kara yatan Türk donanmasının çoğrafik ve stratejik üstünlüğü tartışmasızdı. Mukaddes İttifak donanmasının Arta Körfezi açıklarında ikmal gücünü tüketmeden Türk donanmasının açık denizde ‘duba duba’ya’ savaşı kabul etmesi ise büyük bir felaketle sonuçlanabilecek denizcilik hatasından başka bir şey değildi. Bu hatayı Barbaros asla yapmazdı. Oysa bölgeye mevzilenen Türk Kara Kuvvetlerinin Komutanı Lütfü Paşa bir denizci olmadığı için 25 Eylül’de körfez girişinde gözüken ‘Mukaddes İttifak’ donanmasına karşı, Barbaros’u donanmayı açık denize çıkartarak savaşması yönünde devamlı tazyik ediyordu.
İki karşıt donanmanın Akdenizde deniz üstünlüğü için kozlarını paylaşacak bu üç kilit ve kurt amirali Barbaros ve Doria ile Capello 70’ine yaklaşmış gereksiz ataklıktan uzak dikkatli denizcilerdi.



Resim: XVI. yüz yıl   Cezayir Şebeği

Andrea Doria komutasındaki ‘Mukaddes İttifak’ filosu körfez dışında Barbaros’un açık denize çıkmasını beklerken gemilerindeki yiyecek ve su stokları her gün biraz daha azalmaktaydı. Doria mürettabatı doyuramamanın isyan getireceğini biliyor tedirginliği ümitsizliğine paralel artıyordu. Barbaros, yukarıda belirtiğimiz gibi deniz-derya bilmez Lütfü  Paşanın tazyiği altındaydı. Preveze olayı gerçekte her denizcinin detaylı olarak okuması gereken bir taktik ve disiplin savaşıdır. Bu şavaş ancak engin görüşlü, sinirlerine hakim tecrübeli bir denizcinin başarıya ulaştırabileceği bir deniz savaşıdır. Nitekim Preveze'den 38 yıl sonra daha gelişmiş ve güçlü bir deniz gücüne sahip Osmanlı Lepanto'da Müezzinzade Ali Paşa'nın eksik denizcilik bilgisi ile hem donanma kumandanı canından olmuş hem de kara askeri ile doldurdurulan, savaş sırasında deniz tutmuş, erlerin telefi ve neticesinde de Uluç Ali Paşa emrindeki gemiler hariç tüm Osmanlı donanmasının, Mukaddes İttifakçıları dahi şaşırtarak, tam imhası ile neticelenmiştir. Emrindeki gemilerini  kurtaran Uluç Ali Paşa bilahere Osmanlı donanmasının kaptan-ı Deryalığına getirilmiştir. Boşuna mı, "Gemisini kurtaran kaptandır" demişler!
 
‘Holly League’ Mukaddes İttifak Donanması:
Muhtelif yabancı kaynakların birleştiği görüşe göre ittifak donanması 139 kadırga, 7l Navi’dir (salt yelkenli). Bunun yaklaşık 50 kadarı yüksek güverteli çok su çeken Atlantik kalyonlarıdır. Bu kalyonlar Preveze’de rüzgarsızlıklatan savaşa katılamamışlardır.
Başka bir kaynak ise; özellikle vurguladığı, ‘Holy League’ donanmasının  gemi ve ateş gücü Barbaros’un kumandasındaki Osmanlı donanmasından kat kat üstündü belirtmesinden sonra ‘Mukaddes İttifak’ donanmasının gemi, personel ve top adedini şu şekilde sıralamaktadır:
80 adet Venedik Kadırgası
36 adet Papalık Kadırgası
30 adet İspanyol Kadırgası
50 adet yüksek güverteli Portekiz Atlantik Kalyonu
Yaklaşık 60.000  asker, denizci ve personel
2500 adet gemi topu
Görünürde Genel Donanma Kumandanı:  Cenovalı Adrea Doria
Venedik  Donanması Kumandanı  Amiral Capello
Papalık Donanması Kumandanı: Grimani’dir.
( Grimani Monaco prensinin ilk kuşaktan büyük babaları olup Akdenizde o tarihte milliyet ve din gözetmeksizin her gemiye saldıran azılı bir korsandır. Fransızlar bu hıristiyan korsanın şerrinden denizde kurtulabilmek için Fransanın İtalya sınırına yakın Kuzey Batı Akdeniz sahilindeki dağlık kaya parçasını Grimani’ye vermişlerdir. Monaco’nun tarih sahnesine çıkışı korsan Grimani ile başlar.
 
 
İttifak Donanmasının Savaş Düzeni:
I.hat: Genovalı Francesco Doria ve Venedikli Bondelmiere komutasında 71 gemi
II.hat: Marco Grimani komutasında 27 gemilik papalık donanması.
III.hat: (ortada) İmparatorluk donanması: Antonyo Doria Komutasında 6 gemi –Ferranta Gonzaga komutasında 4 gemi (kaptanları Sicilyalı) - Napoliden 5 gemi (kaptanları Toledolu) – Malta Şövalyelerinin 4 gemisi - Monakonun 2 gemisi –Aquillar kontunun 4 gemisi - Andrea Doria’nın 22 kadırgası; toplam 47 gemi.
İkişer deniz mili mesafe ile seyri planlanan bu üç filoda savaşa girecek kadırgaların çoğunun kaptanı Venediklidir.
Artçı filo: Venedik baş amiralı Capello komutasında 65 kadırga. Ast komutanları Francesco Pasqualio ve Alessandro Contarini. Toplam 210 kadırga (galley) - Gelase (galiot) - Kalyon (galleon) - II. sınıf yelkenli (Nave ) Bu kadar yelken ve kürek çeşitliliği gösteren bu donanma Preveze açıklarındaki hava şartlarında plandaki düzenini muhafaza edememiştir.
 
Barbaros Komutasındaki Türk Donanması:
 
Eldeki kaynaklara göre Prevezedeki Türk donanması 117 ila 140 gemilik bir deniz gücüydü.
Olesa Munido ve Chalcondyle göre 87 kadırga 30 gulet. Hacı Kahlifeh’e göre 122 az su çeken hafif kadırga. Meriman’a göre 140 iyi donanımlı kadırga.İngiliz Knolles ve Rycaut’un XVI.y.y Osmanlı kaynaklarına göre 130 kadırga. J.F.Guilmartinin Jr.’ın Gun Powder and Galleys’inde 90 kadırga 30 büyük gulet 20 sınıfsız kürekli gemi olarak belirtilmektedir. Munido ve Chalcondyle’in bilgileri daha doğru olabilir. Zira Barbaros’un büyük Cezayir guletlerinin Osmanlı filosunda artcı kuvvet olarak hazır bulundukları bilinen bir gerçektir. J.F.Guilmartin’de 30 büyük Cezayir guletinden bahsetmektedir.
 
Türk Donanmasının Savaş Düzeni:
 
Öncü:Turgut Reis (Dragut) - Ortada: Barbaros - Yanlarda: Sinan, Murat, Salih Reisler-arkada ihtiyat büyük Cezayir guletleri. İttifak donanmasında da olduğu gibi bu düzen yerel deniz şartlarından dolayı Barbaros’un Preveze’den açık denize çıkışında bozulmuştur. Türk kadırgaları guletler hariç az su çeken, ateş gücü az, alçak ve fazla savaşçı taşıyamayan teknelerdi. Tüm tarihi belgelerde birleşilen ortak görüşe göre açık denizde göğüs göğüse veya denizcilik deyimiyle duba duba’ya (head on engagement) yapılacak bir deniz savaşında ittifak donanması gemilerinin Prevezedeki Türk donanmasına karşı su götürmez bir üstünlüğü vardı.
 


Resim: XVI. yüz yıl Kadırgası yelkende

Prevezede Sahne Açılıyor:
21.Eylül’de Doria Venedikllilerin baskısıyla genel deniz savaşı için Korfu adasından hareket etti. 22 Eylül’de İspanyol ve Portekizlilerin Atlantik seyri yapan yüksek güverteli 50 kadar kalyonu l6 bin kara askeri, bir hayli top ve cephanesiyle ittifak donanmasına katıldı. 23-24-25-Eylül’de öncü ittifak donanması gemileri Preveze girişi kuzey berzahına asker ve top çıkartarak 3 günlük başarısız bir saldırı harekatı düzenledi. İttifak donanması komutanları Preveze boğazını karadan zorlayarak zaptetme fikrini sonbahar şartlarından dolayı kara birliklerini geri çekememe korkusuyla cazip görmüyorlardı. Kaleden karşı Türk saldırısı neticesinde denizden top ateşi desteğinde ittifak çıkarma birlikleri gemilerine çekildi. 25 Eylül’de ittifakın büyük kalyonları kuzey rüzgarlarıyla Preveze’ye hareket etti. Barbaros daha evvel Arta körfezine girerek kadırgalarının pruvalarını Preveze geçidine bakar vaziyette Türk sahil istihkamlarının korumasında demirlemişti. 26-27 Eylül’de ‘Holly League’ Mukaddes İttifakın kara kuvvetleri komutanı İspanyol asıllı Napoli valisi Preveze kalesine karadan tekrar saldırıp ele geçirilmesinde ısrar etti. Eğer Preveze  kalesi düşerse Türk kadırgaları yiyecek ve su ikmali yapamayacaktı. Ancak bu fikrini müttefiklerine kabul ettiremedi. Özellikle Venedikliler zayıf düşecekleri gerekçesiyle gemilerinden kuvvet vermek istemiyorlardı. Çok iyi meteoroloji bilgisine sahip Barbaros’sa Preveze’den çıkış için Doria’nın komutasındaki yüksek güverteli  ağır Atlantik gemilerinin güney rüzgarlarında orsasına gidemeyerek kürekli kadırgalardan ayrı düşeceği an ile güney rüzgarlarından evvelki durgun hava şartlarında büyük Atlantik kalyonlarının denizde hareketsiz birer kale durumuna geleceği zamanı sabırla bekliyordu. İttifak donanması Levkas adasının batı sahilinde Demata körfezinden Zuana burnuna, oradanda 10 Dz mili güneydeki Sesola adacığına kadar dağılmış olarak demir üstünde Türk donanmasının Arta körfezinden dışarı çıkmasını beklemekteydi.
 
27 Eylül mü?- 28 Eylül mü?
 
Biz Preveze zaferini her yıl 27 Eylül’de kutlarız. Oysa yabancı tarihçiler bu deniz savaşının bitişini 28 Eylül olarak belgelerler. O günkü olayın tüm belgeleri incelendiğinde 27 Eylül’de Andrea Doria, emrindeki filonun bir kısmı ile Arta körfezi açıklarına kadar geldiği gece rüzgarın durması ile gruptaki hermafrodit ağır kadırgalarla ince kadırgaların arasının açıldığı, kadırgaların kürek üstünde kalyon ve ağır gemileri beklemeye başladıkları anlaşılmıştır. Venedikli komutan Bondelmiero komutasındaki bordası saç kaplı, ağır  toplu dev Venedik sancak kadırgası rüzgarsızlıktan ittifak donanmasının dönüş hattının gerisinde kalmıştı. Çok su çeken Doria’nın donanması Levkas’ın güneyine tramola ederek Dukato burnuna doğru yol verdi. Gece rüzgarın kesilmesiyle Doria risk almayarak kendisine ait filoyu Sesola adacığı açığına çekmişti. Oysa Barbaros gece havanın kalmasıyla ittifak donanmasındaki gemilerin saflarının bozulup aralarının açıldığını tespit etmiştir. İşte şimdi  gerçek  denizcinin yelken ve küreği açık denizde konuşturacağı an gelmişti. Barbaros 27 Eylül’ü 28 e bağlayan gece denizdeki durgunluğun arkasından güney rüzgarlarının geleceğini bilecek kadar meteoroloji ustasıydı. Sabah daha şafak sökmeden gecenin karanlığında vira bismillah-çala kürek Arta körfezinden dışarı fırladı. Dağınık ittifak donanması artçıları öncü Türk filosunun Levkas’ın kuzey burnundan kürekle üzerlerine geldiklerini gördüklerinde şafak yeni sökmüş ve deniz palpa limanlıktı. Barbaros ilk düşündüğü savaş nizamını değiştirmişti. Ortada Barbaros - Sancağında Turgut Reis - İskelesinde Salih reisin ince kadırgaları durgun suda yakaladıkları avantajı yitirmemek için rüzgarsızlıktan arkada kalan Venedik kadırgalarına Santa Mauro (Aya Mavro) adasının altından gelerek süratle saldırdılar. Bu manevra karşısında, (büyük bir ihtimalle V.Charles’dan aldığı direktif doğrultusunda), Doria’nın savaş nizamı Venediklilerin şüphesine yer verecek şekilde değişmişti. Venedik filosu öncü olarak Türk kadırgalarıyla karşı karşıya kalırken Grimani’nin komutasındaki 27 gemilik Papalık donanması artçı olarak kalmış merkezde olması gereken A.Doria muharebe sahası dışı Sesola adacıkları açığında demir üstünde kalmıştı. 28 Eylül sabahı rüzgar güneyden hafifçe esmeye başlamıştı. Ancak deniz daha durgundu. Doria Sesola açığında demirliyken diğer gemiler amiral gemisinin 5 deniz mili güneyinde sahile yakın demirliydiler. Dev Venedik kadırgası hala Levkas’ın güneyine yol veren İttifak filosuna yetişememiş ve 10 deniz mili kadar gerideydi. Doria dağılan filosunu toplayarak güney rüzgarlarını arkasına alıp Türk filosuna yüklenmeyi planlıyordu. Tam bu anda Levkas’in kuzey burnundan Türk kadırga filosu gözüktü. Durgun denizde Türk donanması: sağ kanatta Turgut Reis-ortada Barbaros-sol kanatta Salih reis nizamındaydı. Öncü Türk kadırga birliği sancak gemisi dev Venedik kadırgası Boccanegra’ya top ateşi açtı. İlk salvo Boccanegro’nun ana direğine isabet etti ve direği yıktı. Ancak Pruva topları çok güçlü olan bordası saç kaplı Venedik kadırgasına Barbaros’un sancak gemisi yanaşmadı. Diğer Türk kadırgaları dev Venedik sancak kadırgasına birkaç yüz yarda yaklaştıklarında komutan Bondelmiero topçularına ilk salvo emrini verdi. Bir Türk kadırgası hemen battı. Birkaç kadırga ağır yara alarak savaş dışı kaldı. Deniz üstü sağlam, yaralı Osmanlı asker ve denizcileriyle dolmuştu. Barbaros kadırgalarını Venedik kalyonuna sancak-iskele saldırıp okçularıyla güvertedekileri vurmalarını emretti. Komutan Bondelmiero rüzgardan hareketsiz kadırgasının topları ile erişebildiği Türk kadırgalarına hasar vermeye başlamıştı. Türk kadırgaları ile sarılmış Venedik sancak kadırgasına Andrea Doria kürekle  iki buçuk saatlik uzaklıkta olduğu halde yardıma gitmedi. Tüm öğleden sonra savaş Venedik sancak kadırgası ile Türk kadırgaları arasında geçti. Akşamüstü yaklaşırken rüzgar güney yönden sertleşmeye başlamıştı. Papalık donanmasının amiralı Marcos Grimani ile Venedik donanmasının baş amiralı Vincenzo Capello çatışmanın en kızgın anında hızlı bir ‘kırlangıç’ la Doria’ya gidip kızgınlıkla neden savaşmadığını sormuşlardır. Her iki komutanda Doria’ya, Türk donanmasına tüm ittifak gücü ile saldırması için adeta yalvardılar. Ancak 28 Eylül’ün akşamüstünde Doria filosuna Sesola açıklarından demir aldırarak kuzeye hareket emrini verdi. Fakat doğrudan Türk filosunun üzerine gitmeyip Kuzey-Batıya doğru bir yay çizerek Barbarosu açık denizde karşılamak istedi. Boldelmiero komutasındaki Venedik sancak kadırgası yeterli rüzgar olmadığından hareketsiz savaşa devam etmekteydi. Lüzumsuz adam ve malzeme kaybetmek istemeyen Barbaros Preveze açıklarından uzaklaşmayarak Doria’nın bu yemini yutmadı. Sertlenen güney rüzgarlarıyla orsasına seyir edemeyen ağır hermafrodit kadırgalara Barbaros’un kürekli kadırgaları gece arkadan saldırarak istediği tahribatı yapabilirdi. Nitekim Doria’da bunun farkında olduğundan 28 Eylül’ü 29 a bağlayan gece tüm gemilerine fenerleri söndür emrini vermiştir. Gün sonunda Türk donanması bir Venedik, bir Papalık, beş İspanyol gemisi zaptetmiş, birleşik donanmadan iki Gelase su kesimine kadar yandığından mürettebatları filikalara binerek gemilerini terk etmiş. iki Venedik kadırgasından biri direklerini kaybetmiş, diğeride ağır hasar ve kayıplı olarak savaş alanının dışına çıkmıştır. Türk filosundan hiçbir Türk kadırgası ele geçmemiştir.   Bir veya iki kadırga batmış, birkaç kadırgada Venedik sancak gemisinin toplarıyla ağır hasar görmüştür. Gece güney rüzgarları şiddetlenmişti.  29 Eylül sabahı Barbaros Dorianın gemilerinin kuzeye doğru yol aldığını gördü. Doria’nın birleşik donanması savaş alanından çekilmiş Korfu’nun kuzeyine doğru hareketleniyordu.  28 Eylül öğleden sonra şiddetlenen Güney rüzgarları daha da sertlenerek fırtına şiddetinde iki gün devam etti. Mukaddes İttifakın gemileri Doria’nın komutasından çıkmıştı. Gemi kaptanları teknelerini salim bir limana eriştirme telaşındaydı. Bu çatışmada Doria’nın asgari 50 gemilik bir üstünlüğü vardı. Filosundaki birçok geminin beher ateş gücü bir Osmanlı kadırga filosuna bedeldi. Mukaddes İttifakın birleşik donanması Barbarosun komutasındaki Türk donanması karşısında etkili olamamasının sebeplerinden biride donanmalarındaki gemi çeşitlerini etkin kullanamamalarından kaynaklanmıştır. Yabancı kaynakların çoğunluk ifadesine göre üç hıristiyan ülkenin 200 iyi donanımlı savaş gemisine sahip ‘Mukaddes İttifak’ın amirali Andrea Doria kendi savaş gücünden zayıf ve gemi adedi az olan Barbaros’un kumandasındaki Osmanlı donanmasının önünden kaçmıştır. Kanuni’ye Preveze zaferi haberi Bulgaristan Yanbolu’da ulaştı. Şehirde gece kandiller yakıldı ve fener alayı yapıldı. Zafer anısına Aya Sophia’da tören ve fener alayı yapıldı. Barbaros’un yıllık geliri l00 bin gümüş akçe arttırıldı.


 
Resim: XVI. yüz yıl Sancak Kadırgası

Türkler Prevezede Yenilmiş Olsalardı Hayali Paylaşımı:
 
İttifak donanması ertesi yaz Çanakkale boğazını geçip İstanbul önlerinde olacaktı. İstanbul alınırsa Doğu Roma İmparatoru sıfatı ile V.Charles’e verilecek, Papa doğuda da belirli bir egemenlik elde edecek, Venedik Ege’deki eski kolonilerine sahip olacak, kalan avantajlarda pay edilecekti. Maksat Osmanlıyı bir yüz yıl evvelki sınırlara, Anadolu’ya atmaktı. Ancak Fransa Akdeniz egemenliğini İspanyollara kaptıracak ve Fransız Deniz kuvvetleri ilkel bir güç olarak kalacaktı. Doria’nın kendi filosu için ortaya koyduğu sermayeye göre toplayacağı ganimet daha az olacaktı. Zira Türkler genellikle gemileri batıncaya kadar dövüşüyorlardı. Mukaddes ittifakın uyumsuz ortaklarının hiç hesaba katmadıkları bir şey vardı ki, eğer Türk donanması Preveze’de telef olsaydı ertesi yıl bu uyumsuz ortaklığın deniz kuvveti daha Çanakkale boğazına ulaşamadan karşılarında Prevezedeki donanmadan daha büyük bir Osmanlı deniz gücü ile karşılaşacaklardı. Zira Osmanlının XVI.y.y. daki mali gücü her kış yeni bir donanmayı imparatorluk sınırları içindeki tersanelerinde inşa edip topundan-cephanesine, yelkeninden-halatına-çıpasına kadar süratle donatacak durumdaydı. Nitekim 1570 Lepanto bozgunundan sonra 1571’de Osmanlının Akdenize saldığı donanma ve Kıbrıs adasının tamamının fethi esnasında Mukaddes İttifak donanmasının Osmanlı donanmasının karşısına çıkamaması bunun en somut kanıtıdır.
 
En Son Olarak’ Bir Soru ve Bir Cevap:
Peki, Osmanlı Barbaros’un değerini bilip, onun engin bilgisinden faydalanarak çok uluslu imparatorluğunu denizci bir toplum yapabildi mi? Denizcisine onun gerçek kimliğini anlatarak onun gibi dünya görüşü geniş derya kurtlarının yetişmesini sağlayabildi mi?
Cevap: Heyhat! Ne gezer.
Hayattayken Osmanlı sarayı hep ondan şüphelendi ve kontrol altında tuttu. Beşiktaş’daki evinde ecel geldikten sonrada unutuldu gitti.
1828 yılında İngiliz Dz.Binbaşısı Slade Osmanlı donanmasının modernleştirilmesi için görevliyken Beşiktaş’ta sahilde, şimdiki gibi değil, ufak metruk bir mezar görür. Kime sorsa bu mezarın sahibi hakkında bilgi alamaz. Mezar taşlarını okuyabilen birinin yardımı ile bu mezarın Türk denizcilik tarihinde yetişmiş en büyük denizci Barbaros’a ait olduğunu öğrenir ve de bu duyarsızlığa hayret eder. Amiral Adolphus Slade’in Türkiye Hatıraları kitabında bu pasaja rastlayabilirsiniz.  Atatürk’ün Türkiye’sinde bu gün Barbaros Hayrettin’i bilmeyenimizin yok olduğunu ummak istiyorum. Mekanı cennet olsun . O ait olduğu topluma aldığından fazlasını verdi.
 
 
Kaptan & Dalgıç
    Ersin Süeren
 
Kaynaklar:
 
Roger B.Merriman Vo.III The Rise of The Spanish Emp
The Emperor(N,Y,1925)Sayfa 324.
Richard Knolls ve Sir Paul Reynaud the Turkish History (London l687)
Simancas Arşivleri Preveze ile ilgili
J.F.Guilmartin Jr.-Gun Powder ve Galleys
AGİT Library (DOB AL 02) The Barbary Coast
AGİT Library (DOB AL 04) Barbary Corsairs-Stanley Lane-Poole 1890
AGİT Library (DO 129) The Sultan’s Admiral – Ernie Bradford
Büyük Elçi Giocomo Tebaldini dosyası 4/1538 Venedik
Alberini koleksiyonu seri I Cilt II syf.96
Venedik Büyük Elçisi Tiepolo’nun Nice konuşmaları raporu
Duro syf. 414 – Gugliel Motti Cilt II syf. 21
Muradi Sinan Ağa Preveze yazıları Topkapı Müze ve İstanbul Üniversite kitaplığı
 
 
 
 
Yabancı kaynak anlatımından Preveze olayı ve Barbaros ile ilgili görüşler:
 
Summary of 1538 Preveze Action:
 
Venice 55 galleys – Rome and St John Knights of Malta 27 galleys –                     Genoese and Spain 49 galley, galipot and galleon under the command of A. Doria.
2 Holy League – 3 Turkish vessel sunk. 5 Holy League vessels captured.
The next day A. Doria withdrew the Holy League fleet rather than the risk of further fighting; his action credited the Turks with victory.
After Preveze Venice preferred Turkish to Spain influence on the Mediterranean waters
 
Source: ‘The Barbary Coast’ AGİT Library DOB A1 2
 
 
 
Sayings after the death of Barbarous:
By his deadliest enemies Knights of St John:
 
“The king of the sea is dead”.
“Was there another such as he”.
“Never even among the great Greek and Roman conquerors
Of lands and kingdom was there another such as he”.        
 
Abbey de Brantome spent considerable time in Malta even going out in the knight’s galley on their caravans or offensive sweeps against Turks said:
 
France or any other country would have been proud to claim as her son”
                                                                   
Philip II., who suffered two greatest defeats in his life time were his Great Armada against England in 1588, and the battle of Jerboa in 1560 against the Turks said for   Barbarous when he heard his death:                                                                                                                              
 
“First seaman of his time”
 
 
Notes of Preveze action:
 
Turgut Reis (Dragot-Diavolo) commander of right wing fleet
Salih Reis                                   commander of left wing fleet
Admiral Bondelmiero commander of Venetian ‘Carrack’ heavily steel armor covered both flanks and having great fire power by the advanced sea guns.    
During the final last day engagement two Venetian galleons burnt to water’s edge; third,’Boccanegras’, (probably Adm.Bondelmiero’s carrack) lost her main mast.
200 splendid vessels of the three great Christian States had fled before an inferior naval force of Ottomans.
 
Preveze: The greatest Ottoman fleet victory of the xvı. cent. Was won with so little loss on the Christian side. ‘Trifling affair’ that can hardly be called a  sea battle according to Lepanto, but Lepanto, even a decisive sea victory it did not produce control of the Mediterranean Sea. Therefore it couldn’t be decisive. At that century the continental powers of Europe less interested in maritime trade and unable to control the sea.  ‘Gun Powder & Galleys’ by J.F.Guilmartin Jr.
 
Yukarıdaki orjinal metinden alınma paragraftada açıkça belirtildiği gibi, Preveze deniz savaşı Hıristiyan dünyası tarafından her ne kadar ‘önemsiz olay’ olarak adlandırılsa bile Mukaddes İttifak donanmasının az bir kayıpla bu şavaşı kaybettiğini Avrupalı hıristiyan tarihçiler kabullenmektedir. Ayrıca aynı tarihçiler kesin bir mağlubiyet ile neticelenen 1570’teki Mukaddes İttifak donanması karşısındaki  Osmanlı donanmasının Lepanto yenilgisini, kazanan tarafın buna rağmen Akdenizi Osmanlıya karşı kontrol edememesinden dolayı  hıristiyan dünyasının kesin bir zaferi olarak kabul etmemektedirler.
 
K. & D. 
   E. S.
 
                                                            
 
 
 
 
 
XVI. yy. Pusula ana yön ibareleri:
 
                                                               Tramont
                                                                   Yıldız
 
                             Karayel-Maestro                           Greko-Poyraz
 
                          Günbatısı-Ponente             X            Levante-Gündoğusu
                       
 
                                Lodos-Garbino                            Sirocco-Keşişleme
                                                                   Ostro
                                                                    Kıble


Paylaş | | Yorum Yaz
2168 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

476 YIL SONRA PREVEZE GERÇEĞİ( Bölüm 1) - 24/09/2014
476 YIL SONRA PREVEZE GERÇEĞİ (Bölüm 1)
Güneş Balçıkla Sıvanabilir mi? - 15/08/2014
Güneş Balçıkla Sıvanabilir mi?
ARABA VAPURUNU KİM İCAT ETMİŞ ? - 16/07/2014
ARABA VAPURUNU KİM İCAT ETMİŞ ?
Dalgıçlığın 1950'lere Kadar ki Kısa Tarihçesi ve SCUBA' YA Geçiş - 20/06/2014
Dalgıçlığın 1950'lere Kadar ki Kısa Tarihçesi ve SCUBA' YA Geçiş
Abbas Sakarya - 22/05/2014
Abbas Sakarya
AE2 & Sultanhisar - 25/04/2014
AE2 & Sultanhisar
18 Mart 1915 - 17/03/2014
18 Mart 1915
HAŞAŞİLER - 14/02/2014
1090-1272 HAŞAŞİLER
Rönesans Yorumu - 14/01/2014
Rönesans Yorumu
 Devamı